STATUT ZWIĄZKU LITERATÓW POLSKICH

23 wrz

STATUT ZWIĄZKU LITERATÓW POLSKICH Związek Literatów Polskich jest zawodową organizacją pisarzy. Jego członkowie, w swojej twórczości i działalności, nawiązują do humanitarnych tradycji myśli ogólnoludzkiej, które w kulturze polskiej zawsze były zespolone z troską o dobro kraju i narodu. Kontynuacja tych … Read More »

Krakowski Oddział ZLP jako WYDAWCA

5 lut

Krakowski Oddział ZLP posiada pulę numerów ISBN do dyspozycji Kolegów z Oddziału. KO ZLP nie finansuje publikacji, którym nadaje numery ISBN. Jeśli powstanie możliwość finansowania, ukaże się stosowny komunikat. 

ODSZEDŁ ANDRZEJ KRZYSZTOF TORBUS

28 lip

ANDRZEJ KRZYSZTOF TORBUS
Urodzony w 1950 r. w Sosnowcu. Poeta, autor książek dla dzieci, tekstów piosenek, scenariuszy estradowych, redaktor pism literackich. Jego utwory publikowane były w wielu antologiach i almanachach, w prasie polskiej i zagranicznej oraz w śpiewnikach turystycznych.  Współzałożyciel Grupy Poetyckiej „Tylicz”. Były przewodniczący Rady Krajowej Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy.  Zasłużony Działacz Kultury, odznaczony m. in.
Srebrnym Krzyżem Zasługi.
Zbiory poezji: „Lato pogańskie” 1978; „Ballady marnotrawnego” 1990; „Błędomierz. Poemat o prowincji” 1995; „Nocne rozmowy”1996; „Nostalgie” 1998; „Miłośniki. Miłosne liryki” 2001; „Na
skraju lasu jest zielony dom” (wybór) 2006; „Moje wigilie, moje zimy” 2012; „Trzy pocałunki” 2017; „Obrachunki osobiste” 2018; „Aż po horyzontu kres” 2020; „Biuro rzeczy nieznalezionych” 2024.
Książki dla dzieci: „Podróż pana Smoka” 1982,1985,2022; „Przedszkolaka elementarz dziejów” I.1985, II.1986, III 1987; „Olimpiada w ZOO”1988; „Powrót Pana Smoka 1988, 2022; „Krakowskie gołębie” 1995; „O toruńskich piernikach i teorii Kopernika” 2001; „Tomek Wskazówka” 2003; „Zasypianki” 2020; „Wierszydełka” 2023.
Płyty CD z tekstami autora:
„A wszystko przez te góry” 2023, „A jeszcze wczoraj” 2024, „OKRUCHY MELANCHOLII” 2026.

Ceremonia pogrzebowa – 3 sierpnia 2026 r. 

Foto: Maria Leżańska i Paweł Kuzora
Pożegnania są zawsze bardzo trudne, choćby dlatego, że z długiego bogatego życia nie wiemy co wybrać, aby powiedzieć o Andrzeju Krzysztofie Torbusie to, co będzie ważne do zapamiętania jego postaci i działalności. Chcę w imieniu Krakowskiego Oddziału ZLP przedstawić jego sylwetkę jako twórcy i naszego kolegi.
Urodzony w 1950 r. w Sosnowcu. Studiował filologię polską w Uniwersytecie Jagiellońskim. W podsumowaniu jego działalności czytamy, że był poetą, autorem książek dla dzieci, tekstów wielu piosenek, scenariuszy estradowych, redaktorem pism literackich. Jego utwory publikowane były w wielu antologiach i almanachach, w prasie polskiej i zagranicznej oraz w śpiewnikach turystycznych. Był współzałożycielem Grupy Poetyckiej „Tylicz” oraz przewodniczącym Rady Krajowego Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy, laureatem Ogólnopolskiej Studenckiej Giełdy Piosenki Turystycznej oraz Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu.
Przez całe swoje życie zawodowe Andrzej Krzysztof Torbus działał w placówkach kultury prowadząc np. osiedlowy Dom Kultury w Skotnikach, klub Domu Kultury Forum w Krakowie, był instruktorem kulturalno-oświatowym w Śródmiejskim Ośrodku Kultury w Krakowie. W tych placówkach organizował spotkania i promocje twórczości literackiej, wieczory poetyckie, spektakle, prowadził spotkania z twórcami, organizował wernisaże raz planowe zajęcia warsztatowe z zakresu twórczości literackiej. Jako zasłużony Działacz Kultury, został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.
I tu widzimy ważny i charakterystyczny rys działalności Andrzeja, który utrzymywał do końca życia. To jego opieka nad młodymi twórcami, współpraca z nimi, wspieranie i wspomaganie w rozwoju talentów i twórczości.
Sam pisał piękne i mądre wiersze i wydał tomiki poezji: „Lato pogańskie” 1978 (tomik debiutancki); „Ballady marnotrawnego” 1990; „Błędomierz. Poemat o prowincji” 1995; „Nocne rozmowy”1996; „Nostalgie” 1998; „Miłośniki. Miłosne liryki” 2001; „Na skraju lasu jest zielony dom” (wybór) 2006; „Moje wigilie, moje zimy” 2012; „Trzy pocałunki” 2017; „Obrachunki osobiste” 2018; „Aż po horyzontu kres” 2020; „Biuro rzeczy nieznalezionych” 2024.
Jednym z istotnych nurtów jego poetyckiej twórczości były książki dla dzieci, a rzadko kto potrafi je dobrze i mądrze pisać. Andrzej to potrafił. Wydał następujące książki dla dzieci: „Podróż pana Smoka” 1982, (wznowienia -1985,2022); „Przedszkolaka elementarz dziejów” I.1985, II.1986, III 1987; „Olimpiada w ZOO”1988; „Powrót Pana Smoka” 1988, (wznowienie – 2022); „Krakowskie gołębie” 1995; „O toruńskich piernikach i teorii Kopernika” 2001; „Tomek Wskazówka” 2003; „Zasypianki” 2020; „Wierszydełka” 2023.
Andrzej kochał góry, nie te wysokie, ale te gorczańskie, beskidzkie. Wiele jego wierszy w różnych zbiorach, ale głównie w zbiorze „Aż po horyzontu kres” poświęconych było górom, wiele z nich stanowiło gotowe teksty do piosenek śpiewanych na szlakach wędrówek, przy ogniskach, w schroniskach, wykonywanych przez zespoły i nagranych na płytach CD: „A wszystko przez te góry” 2023, „A jeszcze wczoraj” 2024.
Nasze kontakty i spotkania z Andrzejem Krzysztofem Torbusem to promocje jego kolejnych książek i płyt w Klubie Dziennikarzy Pod Gruszką, udział w spotkaniach Koła Młodych, bo tak się wtedy nazywała grupa twórców przy KO ZLP, spotkaniach w czasie Krakowskiej Nocy Poetów i wiele innych, udział w Międzynarodowych Targach Książki i kiermaszach, w których KO ZLP brał udział. Zawsze uczynny, chętny do pomocy. Często robił wrażenie mrukliwego, ale to było tylko wrażenie. Gdy go o cokolwiek poprosić – pomagał, odpowiadał życzliwie. Na takim ostatnim spotkaniu wręczył mi płytę, tę ostatnią składającą się z dwóch części „Okruchy melancholii” z wierszami Andrzeja i „Krótka opowieść sentymentalna” z wierszami Pawła Kuzory, która miała być promowana na spotkaniu we wrześniu. Niestety tego spotkania z Andrzejem już nie będzie, ale promocja płyty odbędzie się w zaplanowanym terminie. Mamy nadzieję, że choć Andrzeja osobiście już nie będzie, wieczór będzie piękny, ciepły, pełny jego tekstów i wspomnień o nim. A każdy z nas, wędrując po górskich szlakach i ścieżkach, będzie wspominał Andrzeja Krzysztofa Torbusa i jego liryczne, melodyjne piosenki oraz zachwyt górami.

Tekst wygłoszony przez Annę Pituch-Noworolską podczas pogrzebu Andrzeja Krzysztofa Torbusa.

 

KRAKOWSKA NOC POETÓW, Klub Dziennikarzy Pod Gruszką, 23 czerwca, godz. 17.30

24 maj

Foto: Grażyna Potoczek, Danuta Sułkowska, Małgorzata Kulisiewicz, Maria Leżańska

KRAKOWSKA NOC POETÓW 2026
Tegoroczna Krakowska Noc Poetów odbyła się 23 czerwca, jak zwykle w Klubie Dziennikarzy „Pod Gruszką”. Była połączona z promocją 54. numeru Almanachu Krakowskiej Nocy Poetów prezentującego wiersze członków KO ZLP, kolegów i koleżanek, których już nie ma wśród nas, gości zaproszonych przez KO ZLP i członków Otwartego Koła Autorów. Spotkanie prowadziły: Danuta Sułkowska i Lucyna Bełtowska debiutująca w tej roli.
Na początku redaktorka Almanachu powiedziała kilka słów i liczb o samej publikacji oraz podziękowała osobom biorących udział w jej tworzeniu – Andrzejowi Walterowi za zdjęcia Krakowa zamieszczone w numerze, Lucynie Bełtowskiej za korektę, Annie Pituch-Noworolskiej za wybór i przygotowanie utworów zmarłych poetów. Oczywiście największe podziękowania należą się redaktorce, czyli Danucie Sułkowskiej, ale o tym na końcu.
Po tym wstępie nastąpiło czytanie wierszy. Rozpoczął jeden z gości – prof. Waldemar Hładki wierszem o przemijaniu, a potem czytali kolejno obecni członkowie KO ZLP. Wszystkie czytane wiersze pochodzą z tego numeru Almanachu, ale wysłuchanie ich i to czytanych przez autorów, to zupełnie inna sytuacja niż czytanie samemu w milczeniu. Niektóre z wierszy wywarły duże wrażenie na słuchaczach, ale oklaskami nagradzane były wszystkie.
Muzyczną oprawę zawdzięczaliśmy panu Arturowi Sędzielarzowi, który jest kompozytorem, muzykiem. Na początku zagrał na klarnecie swój utwór zatytułowany „Strach”. Była to muzyka ciekawa w brzmieniu, a instrument ten był słyszany w Sali Fontany chyba po raz pierwszy. Brzmiał wspaniale i stworzył natychmiast inny, trochę tajemniczy nastrój wieczoru.
Wiersze tych, których nie ma, ale o nich wspominamy, czytały obie Panie prowadzące. Utwory zmarłego niedawno prof. Ignacego S. Fiuta, którego znała i pamięta większość obecnych na sali, przypomniały nam o stracie wspaniałego, życzliwego i mądrego człowieka.
I znowu pojawił się przerywnik muzyczny. Drugi utwór był bardziej skoczny, melodyjny i trochę mniej nastrojowy, ale klarnet ma fascynujące brzmienie i długo można go słuchać.
Program wieczoru zamknęli członkowie Otwartego Koła Autorów, czytający swoje utwory zamieszczone w Almanachu.
Szczególne i serdeczne podziękowania Danucie Sułkowskiej za prace przy opracowaniu tego numeru Almanachu, podobnie jak wielu poprzednich, przekazała Grażyna Potoczek w imieniu wszystkich autorów.
Sala Fontany była pełna, szkoda tylko, że tak pełną salę widzimy rzadko, że na innych spotkaniach słuchaczy jest bardzo niewielu.
Zapowiedzi jesiennych wydarzeń, kiermaszu książki w sierpniu oraz serdeczne życzenia wakacyjne zakończyły wieczór.
Anna Pituch-Noworolska

Spotkanie autorskie Aldony Borowicz, Klub Dziennikarzy Pod Gruszką, 9 czerwca, godz. 17.00

10 maj

Foto: Grażyna Potoczek

SZCZERE ROZMOWY Z ALDONĄ BOROWICZ
Bohaterką spotkania literackiego „Moje powroty do Wiecznego Lasu” była zaproszona przez Krakowski Oddział Związku Literatów Polskich Aldona Borowicz – autorka trzech tomików poezji oraz licznych esejów i prac krytycznych o twórczości takich poetek jak Sylvia Plath, Marina Cwietajewa, Anna Świrszczyńska czy Halina Poświatowska. Laureatka wielu konkursów literackich, w swej twórczości nawiązująca do szeroko rozumianej kultury europejskiej a także do filozofii Wschodu. Jej wiersze tłumaczono na język angielski, białoruski, czeski, litewski, rosyjski i słowacki.
Prowadząca to spotkanie Anna Pituch-Noworolska skupiła swoją uwagę na wierszach z tomu „Cienie na rozwietrze”, gdzie autorka odnosi się do konkretnych osób i zdarzeń, pisząc o swojej ulubionej wokalistce Elli Fitzgerald czy bułgarskiej jasnowidzce Babie Wandze, której przepowiednie były na tyle interesujące, że stały się również nową inspiracją.
Przeczytano kilka wierszy, a dwa z nich – „Chwila” i „Dałeś mi zbyt wiele wyobraźni” posłużyły jako temat do dyskusji o prawdzie i fałszu w odbiorze rzeczywistości.
Pytanie o preferowane przez Autorkę formy wiersza poprzedziła rozmowa na temat dwóch tendencji dominujących u piszących – do opowiadania z jednej strony a z drugiej strony do surowego, oszczędnego skrótu myśli. Dla Aldony Borowicz zatrzymanie krótkiej chwili, gdzie nie ma miejsca na refleksję, powoduje że wiersz ma charakter impresyjny. Przykładowo drzewo obsypane bielą kwiatów jest dla poetki symbolem japońskiego całunu pośmiertnego lub welonu utkanego z białych różyczek. Wiersz długi, natomiast powinien mieć kilkanaście zwrotek. Autorka wyznała, że była prekursorką długiej frazy, która nie mieściła się na stronie pionowo i była drukowana poprzecznie, jak w debiutanckim tomiku „A ta radość pierwsza”. Przyznała, że nie zastanawiała się, czy woli krótkie czy długie wiersze i skwitowała pytanie żartem – gdyby pisała w czasach komunistycznych, zapewne byłyby to wiersze długie, ponieważ płacono wtedy za każdą linijkę.
Aldona Borowicz jako wieloletnia Prezes Warszawskiego Oddziału ZLP (od 2023 roku Prezes Honorowa) została poproszona o uwagi na temat aktywności młodych autorów, których jak się okazuje, nie interesuje przynależność do stowarzyszeń twórczych, niczego im przecież nie oferujących. Młodzi twórcy obecnie funkcjonują w małych grupach, na portalach literackich, gdzie odbywają się nawet (niekoniecznie profesjonalne według autorki) lekcje pisania. Język poetycki tych utworów nie jest bogaty, a tomiki podobne do siebie. Nie ma w nich pojęcia autorefleksji. Z tych dywagacji wynika, że trudno jest znaleźć debiut literacki, który jest przemyślany, z dużą emocjonalnością i własnym zdaniem.
Anna Pituch-Noworolska dodała, że otwarty rynek publikacji internetowych ma duży wpływ na obraz współczesnej literatury. Do czytelnika często trafia utwór bez działań i uwag redaktorskich, bez selekcji.
W ostatniej części spotkania padło pytanie z kategorii osobistych. Wieloletnim partnerem Aldony Borowicz był Andrzej Tchórzewski – filozof, socjolog, poliglota i poeta. Bohaterka wieczoru opowiedziała rozmówczyni, że nie czytali sobie swoich wierszy, nie podbierali pomysłów. To był oddzielny świat tabu dwóch poetów. Ale pisali do siebie listy-wiersze: „Do A” i „A do A”, w których ewidentnie wybrzmiewa inna poetyka. Pani Aldona wydała poezje męża zebrane z okresu sześćdziesięciu lat jego twórczości a wkrótce ukaże się druga książka z esejami Andrzeja Tchórzewskiego.
Po przeczytaniu kolejnej porcji wierszy („Nie pytaj o jutro”, „Przebudzenie”, „Bezsenność”, „Do trzech razy sztuka”) na zakończenie wieczoru autorka stwierdziła, że nie jest mieszczuchem tylko dzieckiem z lasu, który to las uwielbia i którego nauczyła się przy płomieniu lampy naftowej. To szczere wyznanie Aldony Borowicz usłyszeli uczestnicy bardzo ciekawego spotkania autorskiego w dniu 9 czerwca w Sali Baltazara Fontany Klubu Dziennikarzy” Pod Gruszką” i internauci zgromadzeni przed monitorami.
Grażyna Potoczek

Promocja książki Hanny Wietrzny „Odchodzenie clowna”, Klub Dziennikarzy Pod Gruszką, 26 maja, godz. 18.00

21 kwi

Foto: Maria Leżańska

O ŻYCIU POZA SCENĄ

Z pewnością wielu z nas Hannę Wietrzny bardziej pamięta z jej sukcesów scenicznych niż z twórczości literackiej. Do dzisiaj nie zapomnę jej roli Ali w słynnym premierowym wystawieniu „Tanga” Sławomira Mrożka na scenie Starego Teatru w reżyserii Jerzego Jarockiego, gdzie wystąpiła wraz z Janem Nowickim, Jerzym Bińczyckim, Kazimierzem Fabisiakiem. Sukcesy odnosiła też w Teatrze Ludowym w Nowej Hucie, w teatrach Tarnowa i Katowic. Tymczasem Hanna Wietrzny jest też bardzo sprawną pisarką, obserwującą świat od czasów młodości i zapisującą wszystko bardzo skrupulatnie w swoim dzienniku, z godziną, dniem, rokiem, nazwiskami. Wydała siedem tomików poezji, dwa tomy opowiadań, kilka scenariuszy filmowych, monodramów i sztuk teatralnych. W ostatnich latach jej najważniejszym dziełem jest trylogia, którą łączy słowo „Clown”.  Pierwsza część to były „Narodziny Clowna”, druga „Wspomnienia Clowna”. We wtorek, 26 maja, Krakowski Oddział Związku Literatów Polskich i Klub „Pod Gruszką” zaprosiły na prezentację ostatniego tomu tej trylogii „Odchodzenie Clowna”.  Spotkanie prowadziła Anna Pituch-Noworolska.

Trzeci tom trylogii zaczyna się od wzruszającego opisu spotkania autorki z jej ojcem Eugeniuszem, który po dwudziestu latach pobytu na emigracji w Stanach Zjednoczonych postanowił powrócić do kraju. Tyle lat oczekiwania, tyle spraw do wyjaśnienia, czasem bardzo trudnych, również po jego powrocie. W tym tomie znalazło się też sporo opowiadań i relacji dotyczących ostatnich lat, zmian obyczajowych i politycznych.

W dalszym ciągu spotkania rozmowa Anny Pituch-Noworolskiej z Hanną Wietrzny dotyczyła literatury wspomnieniowej – co pokazać publicznie na temat swojego życia, czego nie pisać i czy pisanie o sobie i swojej rodzinie jest dla czytelników interesujące? Obydwie panie zgodziły się w tym temacie. Literatura dokumentująca nasze czasy jest bardzo ważna i potrzebna. Nawet opowiadanie „Facebook”, kończące tę trylogię, gdzie autorka opisuje jak do grona znajomych na jej stronie Facebooka przyjęła nijakiego Joe HC, który wyraził zainteresowanie jej osobą i poprosił o kilka zdjęć. Niczego złego nie przewidując, wysłała mu te z czasów, gdy występowała w teatrach, a on przysłał fotografię w żołnierskim mundurze, z szarfą na piersiach „amerykański bohater” i podał, że pracuje w Południowoafrykańskim Instytucie Stali. Z wielkim trudem udało się jej uwolnić od znajomości z amerykańskim bohaterem. Ale samo przyznanie się w książce do takich przygód, dobrze świadczy o odwadze autorki.

Leszek Konarski

Promocja tomu poetyckiego Jana MJ Masłyka, Klub Dziennikarzy Pod Gruszką, 12 maja, godz. 18.00

21 kwi

Foto: Grażyna Potoczek

CISZA I CZAS W POEZJI JANA MASŁYKA
 „… a i jeszcze to … Kamień (od)rzucony … Wiersze z(a)/(e)brane” to niewątpliwie oryginalny tytuł nowej książki Jana Masłyka, prezentowanej podczas literackiego wieczoru w Klubie „Pod Gruszką”. Prowadząca spotkanie Anna Pituch-Noworolska, prezes Krakowskiego Oddziału Związku Literatów Polskich, przedstawiła krótki biogram Jana Masłyka: literata, historyka, andragoga, plastyka, publicysty, dziennikarza i tłumacza. Bohater wieczoru wydał serię 34 mini tomików literackich. Ponadto jest autorem opowiadań i następujących publikacji poetyckich: „Jam poeta”, „Wiersze”, „Okruchy nadziei”, „Odnowa marzeń”, „W drodze zdarzyć się może wszystko”, „Lunaryki”, oraz dwujęzycznego tomiku „Poezja/Poems”.
W rozmowach na temat ostatniego, prezentowanego na spotkaniu, tomiku dominowały stwierdzenia, że wiersze w nim zawarte są niezwykle precyzyjne i bardzo treściwe. Dlatego należy je czytać powoli i nie wszystkie na raz. Znany z powściągliwości styl wypowiedzi autora, w promowanym tomie jest bardziej dialogowy, prowadzący do celu jakim jest przesłanie dla czytelnika, wyrażone choćby w zacytowanym wierszu „Opowiadać”.
Słowa ważne, wokół których krąży symbolika wierszy w tej książce, to cisza i czas. Cisza dla autora jest milczeniem i burzą myśli jednocześnie, dotyka czegoś, co jest ulotne. Ma swoją melodię i można ją rozpatrywać w różnych aspektach, co wybrzmiało w przeczytanym przez Annę Pituch-Noworolską wierszu „Drażnienie ciszy”. Natomiast czas, w ocenie prowadzącej spotkanie, to dylemat, który ma wielowarstwowe znaczenie i przewija się w wierszach nazwany właśnie czasem albo opisany jako sytuacja dziejąca się z jego uwzględnieniem. Według autora warto zastanowić się nad czasem. Cywilizacja narzuca nam pewne ramy i kategorie czasowe, jednak my mamy swoją interpretację istnienia w nim.
W rozmowie padło wiele pytań na różne tematy, na przykład: co poeta może zbudować na uchwytnej chwili, czy tytuł nie jest czasami nieszczęściem dla wiersza, czy interpunkcja może narzucać odbiorcy sposób interpretacji, dlaczego w tytule tomiku znalazł się kamień. W tej dyskusji oboje interlokutorzy byli zazwyczaj zgodni i dochodzili do podobnych wniosków.
Z wypowiedzi bohatera wieczoru dowiedzieliśmy się także, że przywiązuje duże znaczenie do analizy tekstu. Są wiersze, których nigdy już nie poprawi, bo słowa użyte kiedyś, miały inny wydźwięk, uruchamiały inny przekaz. Przyznał, że ma tendencję do zostawiania otwartej przestrzeni dla czytelnika, żeby ten mógł wejść w dialog z autorem. Lubi pisać na czystych kartkach, nieliniowanych i niekratkowanych.
Autor uważa, że poezja ma leczyć. „Leczyć duszę, to wyobrażać sobie rzeczy niewyobrażalne”. Więc starajmy się wyobrażać sobie rzeczy niewyobrażalne, ponieważ one są nam niezbędne do funkcjonowania. Tym przesłaniem, które stanowi motto każdego z wydanych tomików, zakończył się ten ciekawy, zapewne inspirujący innych twórców, wieczór autorski Jana Masłyka.
Grażyna Potoczek