Krakowski Oddział Związku Literatów Polskich

Znamienitym gościem spotkania literackiego z cyklu wieczorów autorskich przygotowywanych przez Krakowski Oddział ZLP był Andrzej Dębkowski – poeta, krytyk literacki, publicysta, eseista, dziennikarz, autor szkiców i esejów krytycznoliterackich i wydawca – redaktor naczelny ogólnopolskiego miesięcznika „Gazeta Kulturalna”.

Spotkanie odbyło się 21 kwietnia w Klubie Dziennikarzy „Pod Gruszką” w asyście prowadzącego Andrzeja Waltera – poety, krytyka literackiego i fotografika.

Jedną z zapowiedzi ciekawych dyskusji podczas tego wieczoru był wpis Andrzeja Dębkowkiego na jednym z portali społecznościowych: „Ukazało się właśnie kilka moich nowych książek – efekt wielu miesięcy pracy, poszukiwań i nieustannej rozmowy z czytelnikiem. Każda z nich to inna opowieść, inny ton, inne pytania, ale wszystkie łączy jedno: potrzeba zrozumienia świata i człowieka. Mam nadzieję, że odnajdziecie w nich coś dla siebie – refleksję, emocję, a może po prostu chwilę zatrzymania”.

Prowadzący spotkanie przedstawił Andrzeja Dębkowskiego, skupiając się na wyróżnieniach, odznaczeniach i nagrodach, którymi został uhonorowany Autor – m.in. jest dwukrotnym laureatem Wielkiego Lauru Międzynarodowej Jesieni Literackiej Pogórza w dziedzinie publicystyki kulturalnej i felietonistyki (2002, 2004), laureatem Nagrody Marszałka Województwa Łódzkiego w kategorii „Dziennikarz roku” (2015), Nagrody Literackiej im. J. Iwaszkiewicza (2020). Ponadto jest wyróżniony Złotą Honorową Odznaką Związku Literatów Polskich (2020) oraz Honorową Odznaką Zasłużony dla Kultury Polskiej (2024).

W krótkiej wypowiedzi o swojej twórczości Autor stwierdził, że zajmuje się głównie felietonistyką i eseistyką, chociaż wydał kilka tomików poezji i obszerne wywiady z pisarzami w książce „Kiedy umiera poeta, umiera świat”, czy publikację wspomnieniową „Mieć swoją górę”, nie wspominając o ponad tysiącu publikacji prasowych.

W rozmowie z bohaterem wieczoru Andrzej Walter skupił się na szkicach i felietonach w oparciu o książki „Między metafizyką a odpustem” i „Między snem, jawą a Polską” oraz na eseju filozoficznym „O naturze słowa”. Autor wyznał, że martwi go wiele rzeczy, co wybrzmiewa w komentarzach do rzeczywistości, od polityki poczynając, przez wydarzenia kulturalne i procesy społeczne. Rozgorzała dyskusja o szkolnictwie, edukacji, czytelnictwie, ale też o obecnej sytuacji politycznej na świecie i związanej z nią polaryzacji społeczeństwa.

I tu pojawiło się pytanie do Autora – czym jest dla niego prawda. Czy w naszych czasach prawda jest coś warta, czy istnieje prawda uniwersalna? Rozmowa na ten temat świadczy o potrzebie powstawania takich książek, jakie wychodzą spod pióra naszego gościa. W rozważaniach o twórczości bohatera wieczoru nie zabrakło tematu poezji.

Andrzej Walter stwierdził, iż „…na ziemi jestem chwilę…” to świetny tom. Boleśnie prawdziwy. Dojmująco opisuje stan cywilizacji, więcej pyta niż odpowiada, jest dobrym i właściwym świadectwem czasów.

Najnowszy tomik wierszy Andrzeja Dębkowskiego „Puste ulice” – poezja prezentowana po raz pierwszy na tym właśnie spotkaniu – została określona przez prowadzącego jako genialna. Na dowód tego wysłuchaliśmy kilku utworów w interpretacji zarówno prowadzącego jak i Autora, który przeczytał wiersz poświęcony mamie.

Zakończenie spotkania było bardzo oryginalne. Andrzej Walter odczytał odpowiedzi na pytania zadane przez niego wcześniej sztucznej inteligencji. Chodziło o porównanie dwóch pisarzy – Waltera i Dębkowskiego, a kryteria były rozmaite: humanizm, wspólnota ideowa, podobieństwa i różnice tematyczne czy stylistyka. Podsumowaniem AI było stwierdzenie, że razem tworzą obraz współczesnego poety, który nie zgadza się na milczenie wobec kryzysu wartości.

Zgromadzona w sali Fontany publiczność miała wiele własnych pytań. Ja mogę tylko dodać, że wieczór autorski Andrzeja  Dębkowskiego było spotkaniem dwóch erudytów, twórców o niesłychanej wrażliwości.

Grażyna Potoczek

Zawsze fascynowały mnie teksty Roberta Marcinkowskiego, czekałam więc na promocję jego nowej książki z ciekawością, a nawet z pewną niecierpliwością.

„Notatki z Tysiąclecia, część 1” zostały zaprezentowane w Klubie Dziennikarzy Pod Gruszką wieczorem 24 marca br. Spotkanie prowadziła prezes Krakowskiego Oddziału ZLP – Anna Pituch-Noworolska.

Robert Marcinkowski od czasów szkolnych prowadził rodzaj pamiętników. W promowanej książce zamieszczone zostały ilustrowane przez autora fragmenty tych zeszytów z lat 1985-1991.

Mówiąc o swoich notatkach z tych odległych czasów, autor twierdzi, iż: „Język zapisu, nawet wygładzony i uporządkowany edycyjnie, jest lekturą niełatwą w odbiorze, a co najmniej wymagającą, jako hybryda poezji, prozy, kalendarza-pamiętnika, oraz zbioru myśli rozproszonych.”.

To prawda, trzeba było się zatem mocno skupić, kiedy czytane były fragmenty zapisków opublikowanych w książce. Równocześnie z lekturą tekstów na ekranie wyświetlały się uzupełniające je ilustracje. Bardzo licznie zgromadzona publiczność, mimo zastrzeżeń autora odnośnie przystępności tekstów, najwyraźniej nie miała problemów z ich zrozumieniem, ponieważ żywo reagowała, czasem śmiechem, bo twórczość Roberta skrzy się humorem. Nieraz bywa sarkastyczna, jeśli temat budzi jego dezaprobatę. Krytyczne, ale takie „z przymrużeniem oka”, a więc nie utyskujące i gniewne spojrzenie na rzeczywistość jest dla niego typowe.

Interesująca też była rozmowa prowadzącej z autorem. Koleżanka chciała się dowiedzieć, czy jego zdaniem prowadzenie i drukowanie pamiętników ma obecnie sens, czy kogoś to jeszcze interesuje, czy ktoś te publikacje czyta. Autor stwierdził z humorem i typowym dla niego dystansem do siebie, iż „jego nie” (nikt go nie czyta). Dodał też, że osobiście nie przyciągają, go wspomnienia innych, szczególnie te, które są zapisem wszystkich kolejnych czynności wykonanych w danym dniu. Do swojej książki wybrał „te fragmenty pamiętników, które mają przynajmniej śladowy cień zrozumiałości”.

Często rozmowa toczyła się wokół konkretnych wydarzeń i zagadnień. Czasy PRL-u i licznie występujące wtedy problemy i negatywne zjawiska ukazywały się słuchaczom w nieco krzywym zwierciadle, ponieważ autor nie narzekał, nie rozdzierał szat, lecz opowiadał o nich w tonie lekko kpiącym, co ujawniało jego krytyczny stosunek do danej sprawy, ale brzmiało komicznie. Słuchacze nie kręcili więc głowami z dezaprobatą i oburzeniem nad „dawnymi mrocznymi czasami”, lecz reagowali śmiechem.

Ciekawostką były zapiski pierwszych kontaktów z małym dzieckiem od zrozumiałych monosylab do komunikacji już werbalnej. Wiadomo, że dzieci są doskonałe w słowotwórstwie, a intuicyjnie tworzone przez nie wyrazy są po prostu niezwykłe. Publiczności bardzo się one podobały.

Długo by pisać o tym fascynującym spotkaniu… Zakończę jednak, usilnie namawiając wszystkich, którzy rzucą na ten tekst okiem, aby koniecznie zdobyli „Notatki z Tysiąclecia, część 1” i wnikliwie się z nimi zapoznali. Zaręczam, że będzie to intrygująca lektura!

Danuta Sułkowska

Spotkanie w Klubie Dziennikarzy „Pod Gruszką” w dniu 10 marca 2026 roku, promujące 18. Numer Literata Krakowskiego poprzedziła uroczystość wręczenia, przyznanych przez Panią Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Martę Cienkowską, Honorowych Odznak Zasłużony dla Kultury Polskiej dwojgu członkom Krakowskiego Oddziału ZLP. Uhonorowani Krystyna Alicja Jezierska i Robert Marcinkowski odebrali odznaczenia z rąk Pani Joanny Florkiewicz-Kamieniarczyk, dyrektor Wydziału Rewaloryzacji Zabytków Urzędu Miasta Krakowa. W ceremonii wręczania towarzyszyła Jej prezes Krakowskiego Oddziału ZLP – Anna Pituch-Noworolska. Uroczystość odbyła się w podniosłej atmosferze, zebrana w Sali Baltazara Fontany publiczność wysłuchała oficjalnego ogłoszenia decyzji na stojąco. Pani dyrektor Joanna Florkiewicz-Kamieniarczyk pogratulowała uhonorowanym odznakami, wyrażając jednocześnie uznanie dla ich dorobku twórczego i działalności na rzecz kultury.

Były kwiaty i gratulacje, uściski i wspólna fotografia autorstwa niezstąpionej Marii Zofii Leżańskiej.

Po chwili przerwy prowadząca spotkanie wiceprezes Krakowskiego Oddziału ZLP i redaktor naczelna „Literata Krakowskiego” – Danuta Sułkowska zaprosiła na podium cały zespół redakcyjny czasopisma i zaczęła się prezentacja periodyku.

„Literat Krakowski” jest pismem Krakowskiego Oddziału Związku Literatów Polskich publikującym teksty prozatorskie. Ukazuje się raz do roku.
W 18. numerze znajdują się opowiadania, fragmenty powieści, eseje, recenzje, wywiady i wspomnienia 36 autorów, w tym 25 z Krakowskiego Oddziału ZLP i 11 spoza oddziału.

O artykułach nieobecnych kolegów mówili – członkowie redakcji: Anna Pituch-Noworolska, Ryszard Sidorkiewicz, Juliusz Wątroba i redaktor naczelna.

Obecni na spotkaniu autorzy opowiadali o inspiracjach, które towarzyszyły powstawaniu tekstów, w tym o losach bohaterów utworów, odkrywanych niejednokrotnie z iście dziennikarskim zapałem i dociekliwością. Tak było z przypadku poszukiwań materiałów na temat osób towarzyszących Stanisławowi Wyspiańskiemu na odnalezionej fotografii.

Bardzo ważnymi dla środowiska literackiego i niewątpliwie interesującymi dywagacjami okazały się tematy podejmowane w esejach, które dają pole do przemyśleń i dyskusji.

Niektórzy autorzy przybliżyli treść opublikowanych teksów, czasem bardzo emocjonalnie, kiedy wspomnienia o opisywanych bliskich przywoływały minione lata i ukochane osoby. Nieliczni autorzy przeczytali fragmenty swoich opowiadań.

Spotkanie było bardzo ciekawe a zwieńczyły go podziękowania Danuty Sułkowskiej dla zespołu redakcyjnego za jego pracę i wyrazy uznania dla autorów za interesujące teksty i owocną współpracę. Odwzajemnione przez Roberta Marcinkowskiego, w imieniu autorów, słowa wdzięczności dla redaktor naczelnej za olbrzymi wkład pracy w przygotowanie publikacji „Literata Krakowskiego dopełnił bukiet kwiatów.

Grażyna Potoczek